ดารุณี กฤตบุญญาลัย เป็นที่รู้จักในหลายบทบาท ทั้งแวดวงนักธุรกิจ วงการบันเทิง หลายคนรู้จักจากการรับบทในซีรีส์เรียลลิตี้โชว์ ไฮโซบ้านนอก นอกจากนี้ ยังมีผลงานจัดรายการวิทยุ พิธีกร นักเขียน นักพูด คอลัมน์นีสต์ รับเชิญแสดงละครโทรทัศน์ โฆษณา และภาพยนตร์ อีกทั้งยังเป็นแกนนำคนเสื้อแดงแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ ที่ต้องลี้ภัยการเมืองไปอยู่ต่างประเทศนานถึง 9 ปี จวบจนวาระสุดท้ายของชีวิต
ดารุณี กฤตบุญญาลัย เกิดเมื่อ วันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2492 ที่อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย จบการศึกษาชั้นมัธยมจากโรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์ และระดับปริญญาตรี ที่คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จบปริญญาโท เศรษฐศาสตร์มหาบัณฑิต ภาควิชา เศรษฐศาสตร์การเมืองรุ่นที่ 4 จาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ชีวิตครอบครัว สมรสกับ นายประกิจ กฤตบุญญาลัย มีบุตร-ธิดา 3 คน คือ น้ำฝน ร้อยโทหญิงวิรุฬกานต์ กฤตบุญญาลัย ทหารอากาศ นักร้อง นักธุรกิจ , น้ำพุ ธารนที กฤตบุญญาลัย นักธุรกิจ สำเร็จการศึกษาเป็นเชฟ จากสถาบันกอร์ดองเบลอ และ น้ำนิ่ง ไอยคุปต์ กฤตบุญญาลัย นักธุรกิจ ซึ่งร่วมจัดตั้ง บริษัท ฮาวคัม เอ็นเตอร์เทนเมนท์ จำกัด ร่วมกับ พานทองแท้ ชินวัตร เพื่อทำธุรกิจ
ประวัติการทำงาน
- รองประธานกรรมการบริหาร บริษัท สยาม เออาร์ไอ จำกัด โรงงานผลิตเครื่องปรับอากาศ
- หุ้นส่วนผู้จัดการ ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล พีแอนด์พี เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด
- รองกรรมการผู้จัดการ บริษัท ซีเนเตอร์ (ประเทศไทย) จำกัด
บทบาททางสังคม
- คณะกรรมการฝ่ายหารายได้ สภาสตรีแห่งชาติ
- ประธานฝ่ายหารายได้ โครงการหัวใจไร้สาร ของ ปปส.
- เลขาธิการสมัชชาประชาชนเพื่อประชาธิปไตย กลุ่มเคลื่อนไหวทางการเมืองไทย ที่ สหรัฐอเมริกา
- กรรมการ องค์การเสรีไทยเพื่อสิทธิมนุษยชนคนไทย(ตั้งอยู่ที่สหรัฐอเมริกา) ตั้งแต่ พ.ศ. 2557
- หัวหน้าทีมจังหวัดหนองคาย ในรายการยกสยาม ของเวิร์คพอยท์
ดารุณี เป็นหนึ่งในผู้ปราศรัยบนเวทีชุมนุมของคนเสื้อแดงช่วงปี พ.ศ. 2551-2552-2553 เป็นแกนนำ นปช. คนหนึ่งแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ เคยต้องหนีตายจากการสลายการชุมนุมที่ราชประสงค์ วันที่ 19 พฤษภาคม 2553 ลี้ภัยครั้งแรก ไปอยู่ประเทศเพื่อนบ้าน 1 ปี กับอีก 5 เดือน กลับสู่ประเทศไทย เมื่อเดือนตุลาคม 2554
ในปี 2556 ถูกศาลแพ่งดำเนินคดีข้อกล่าวหาหมิ่นศาล พามวลชนไปวางพวงหรีดที่บันไดในศาล ในฐานะจำเลยที่ 1 เพราะเรียกร้องให้ศาลออกมาตอบ กรณี ศาลวินิจฉัย 2 มาตรฐาน ในการออก พรก.ฉุกเฉิน สมัยรัฐบาลนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ กับ การออก พรก.ฉุกเฉิน ของรัฐบาลนายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร
ต่อมา เมื่อมีการทำรัฐประหารยึดอำนาจรัฐบาลนายกรัฐมนตรียิ่งลักษณ์ ชินวัตร ทหารก่อรัฐประหาร เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 ทางคณะรักษาความสงบแห่งชาติออกคำสั่งเรียกให้ดารุณีไปรายงานตัว แต่เธอมิได้ไปตามคำสั่งดังกล่าว จึงถูกศาลทหารออกหมายจับ ดารุณีจึงลี้ภัยไปอยู่ต่างประเทศ
เมื่อวันที่ 30 เมษายน 2562 ดารุณี กฤตบุญญาลัย ถูกส่งตัวเข้ารับการรักษา ผ่าตัดฉุกเฉิน ที่โรงพยาบาล ณ สหรัฐอเมริกา จากสาเหตุ ลำไส้ใหญ่อุดตัน
ดารุณี ยังคงมีความเคลื่อนไหวผ่านเฟซบุ๊ก ดารุณี กฤตบุญญาลัย – Darunee Kritboonyalai อยู่เสมอ มีการโพสต์ภาพ คลิป และไลฟ์พูดคุยกับผู้ติดตามร่วมอุดมการณ์ ที่ยังคงแสดงจุดยืนทางการเมืองอย่างชัดเจนมาโดยตลอด ความเคลื่อนไหวสุดท้ายในเพจเป็นการไลฟ์สดเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2565
วันที่ 24 ธันวาคม 2566 อั๋น ภูวนาท คุนผลิน และ เอิ๊ก พรหมพร ยูวะเวส พิธีกรชื่อดัง ได้แจ้งข่าวการเสียชีวิตของดารุณี ในวัย 74 ปี โดยไม่ได้แจ้งสาเหตุแต่อย่างใด