ขนมปังหมดอายุ กินต่อได้ไหม? เผลอกินขนมปังขึ้นรา จะเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย

ขนมปังหมดอายุ กินต่อได้ไหม? เผลอกินขนมปังขึ้นรา ทำยังไงดี จะเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย

หลายคนเคยเจอสถานการณ์แบบนี้ เปิดถุงขนมปังในครัวแล้วพบว่าเลยวันหมดอายุมาไม่กี่วัน แต่ขนมปังยังดูปกติ ไม่มีรอยรา ไม่มีกลิ่นผิดปกติ จึงเกิดคำถามว่า “ยังสามารถกินต่อได้หรือไม่?”

หรือบางครั้งกินไปแล้วเพิ่งสังเกตเห็นว่ามีจุดสีเขียว สีดำ หรือสีขาวบนขนมปัง ทำให้กังวลว่า “เผลอกินขนมปังขึ้นราเข้าไป จะเป็นอันตรายหรือเปล่า?”

ความจริงคือ ขนมปังหมดอายุและขนมปังขึ้นราเป็น 2 เรื่องที่แตกต่างกัน เพราะ “วันหมดอายุ” ไม่ได้หมายความว่าอาหารจะเสียทันที แต่ “เชื้อรา” เป็นสัญญาณว่าขนมปังไม่ควรรับประทานต่อ

ขนมปังหมดอายุ กินต่อได้ไหม?

คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับสภาพของขนมปังและประเภทของวันที่ระบุบนฉลาก

บนผลิตภัณฑ์อาหารมักมีวันที่สำคัญ 2 แบบ ได้แก่

• ควรบริโภคก่อน (Best Before) หมายถึงช่วงเวลาที่ผู้ผลิตรับรองว่ารสชาติ กลิ่น และคุณภาพดีที่สุด หลังจากวันดังกล่าวอาหารอาจยังรับประทานได้ หากเก็บรักษาอย่างเหมาะสมและไม่มีการเสื่อมสภาพ
• หมดอายุ (Use By / Expiry Date) หมายถึงวันที่ไม่ควรรับประทานหลังจากนั้น เพราะอาจมีความเสี่ยงด้านความปลอดภัย

สำหรับขนมปังทั่วไป หากเลยวันควรบริโภคก่อนมาเพียงไม่กี่วัน และเก็บในสภาพเหมาะสม อาจยังสามารถรับประทานได้ แต่ต้องตรวจสอบก่อนเสมอ

ก่อนกินขนมปังหมดอายุ ควรเช็กอะไรบ้าง?

• มีจุดสีเขียว ดำ น้ำเงิน หรือขาวคล้ายฝุ่นหรือไม่

• มีกลิ่นเปรี้ยว กลิ่นอับ หรือกลิ่นผิดปกติหรือไม่

• เนื้อสัมผัสเปลี่ยนไป เช่น เหนียวผิดปกติ ชื้น หรือแฉะหรือไม่

• ถุงบรรจุภัณฑ์มีความชื้นหรือมีน้ำเกาะหรือไม่

หากพบความผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อย ควรทิ้ง ไม่ควรเสี่ยงรับประทาน

จะเกิดอะไรขึ้นหากเผลอกินขนมปังขึ้นรา

1. หลายคนอาจไม่เกิดอาการผิดปกติเลย

สำหรับคนที่มีสุขภาพแข็งแรง หากเผลอกินขนมปังขึ้นราในปริมาณเล็กน้อย ร่างกายอาจสามารถจัดการได้โดยไม่มีอาการชัดเจน นอกจากอาจรู้สึกถึงรสชาติหรือกลิ่นที่ผิดปกติ

ระบบภูมิคุ้มกันและกรดในกระเพาะอาหารมีบทบาทช่วยกำจัดเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมบางชนิดก่อนที่จะก่อปัญหารุนแรง

อาการผิดปกติมักมีโอกาสเกิดมากขึ้นในกรณีต่อไปนี้

• รับประทานขนมปังขึ้นราในปริมาณมาก
• รับประทานอาหารที่มีเชื้อราเป็นเวลานาน
• เป็นผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ
• มีประวัติแพ้เชื้อรา หรือเป็นโรคหอบหืด

2. อาจเกิดอาการทางระบบทางเดินอาหาร

เชื้อราบางชนิดสามารถสร้างสารพิษที่เรียกว่า ไมโคทอกซิน (Mycotoxins) ซึ่งหากได้รับในปริมาณมาก อาจส่งผลต่อสุขภาพได้

หลังรับประทานอาหารที่มีเชื้อรา บางคนอาจมีอาการเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร เช่น

• คลื่นไส้
• ปวดท้อง หรือท้องเกร็ง
• อาเจียน
• ท้องเสีย

เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ อาจไวต่ออาการเหล่านี้มากกว่าคนทั่วไป

3. อาจเกิดอาการแพ้ โดยเฉพาะคนที่แพ้เชื้อรา

สำหรับผู้ที่มีโรคภูมิแพ้เชื้อรา หรือโรคหอบหืด การรับประทานอาหารที่มีเชื้อราอาจกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ได้ ทั้งแบบเกิดทันทีหรือเกิดหลังจากนั้น

อาการที่อาจพบ ได้แก่

• จาม น้ำมูกไหล หรือคัดจมูก
• คันบริเวณปากหรือลำคอ
• ไอ มีเสียงหายใจหวีด
• หายใจลำบาก
• ตาแดง น้ำตาไหล หรือเปลือกตาบวม

แม้แต่การสูดดมกลิ่นหรือสปอร์จากขนมปังขึ้นรา ก็อาจกระตุ้นอาการแพ้ได้ เนื่องจากสปอร์ของเชื้อราสามารถเข้าสู่ทางเดินหายใจ

ในกรณีที่เกิดอาการแพ้รุนแรง เช่น ลมพิษทั่วตัว ความดันต่ำ หมดสติ หรือคอบวมจนหายใจลำบาก ควรได้รับการรักษาทางการแพทย์ทันที

4. อาจเกิดโรครุนแรงได้ แต่พบได้น้อย

การกินขนมปังขึ้นราเพียงครั้งเดียว โดยทั่วไปไม่ได้ทำให้เกิดโรคร้ายแรงในคนสุขภาพดี แต่การได้รับสารพิษจากเชื้อราในปริมาณมากหรือเป็นเวลานาน อาจส่งผลต่อร่างกายได้

สารไมโคทอกซินบางชนิดมีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกัน และอาจส่งผลต่อตับเมื่อได้รับสะสมเป็นเวลานาน

ดังนั้น ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่การเผลอกินเพียงคำเดียว แต่เป็นเรื่องของการรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อราเป็นประจำหรือได้รับในปริมาณสูง

ทำไมตัดส่วนที่ขึ้นราออกแล้วกินต่อไม่ได้?

หลายคนคิดว่า หากตัดบริเวณที่มีราทิ้งไป ส่วนที่เหลือน่าจะปลอดภัย แต่สำหรับอาหารที่มีลักษณะเป็นรูพรุน เช่น ขนมปัง เค้ก หรือเบเกอรี เชื้อราสามารถส่งเส้นใยเล็ก ๆ แทรกเข้าไปในเนื้ออาหารได้

ดังนั้น จุดที่มองเห็นอาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของเชื้อราเท่านั้น ส่วนที่มองไม่เห็นอาจแพร่กระจายอยู่ภายในแล้ว

คำแนะนำที่ปลอดภัยที่สุดคือ ทิ้งขนมปังทั้งชิ้นเมื่อพบว่ามีเชื้อรา

วิธีเก็บขนมปังไม่ให้ขึ้นราเร็ว

• เก็บขนมปังในที่แห้งและอากาศถ่ายเท เช่น กล่องเก็บขนมปัง

• หลีกเลี่ยงการวางไว้ในบริเวณที่มีความชื้น เช่น ใกล้อ่างล้างจานหรือเตาไฟ

• ปิดถุงให้สนิท หรือเก็บในภาชนะสุญญากาศ

• หากกินไม่หมดภายในไม่กี่วัน ควรแช่แข็งเพื่อยืดอายุการเก็บ

• ขนมปังโฮมเมดที่ไม่มีสารกันเสีย มักขึ้นราได้เร็วกว่า ควรรับประทานภายในระยะเวลาที่เหมาะสม

สรุป เผลอกินขนมปังขึ้นรา ต้องทำอย่างไร?

หากเผลอกินขนมปังขึ้นราไปเพียงเล็กน้อยและไม่มีอาการผิดปกติ ส่วนใหญ่มักไม่จำเป็นต้องกังวลมาก เพียงสังเกตอาการของตัวเอง

แต่หากมีอาการอาเจียนรุนแรง ท้องเสียมาก หายใจลำบาก มีอาการแพ้ หรือเป็นผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ควรปรึกษาแพทย์

สิ่งสำคัญคือ อย่าฝืนกินอาหารที่ขึ้นราเพียงเพราะเสียดาย เพราะเชื้อราบางชนิดอาจสร้างสารพิษที่มองไม่เห็น และการทิ้งอาหารที่ปนเปื้อนคือวิธีที่ปลอดภัยที่สุด