ภรรยา กับ ภริยา ต่างกันอย่างไร? ราชบัณฑิตยสถาน ไขคำตอบที่หลายคนยังเข้าใจผิด

คำว่า “ภรรยา” กับ “ภริยา” ต่างกันอย่างไร? คำว่า “ภริยา” ใช้ได้แค่กับบุคคลสำคัญหรือผู้มีตำแหน่งสูงหรือไม่

ในภาษาไทยมักมีการเลือกใช้คำที่แตกต่างกันตามระดับของบุคคล ทำให้หลายคนเกิดความสงสัยว่าคำว่า “ภรรยา” และ “ภริยา” มีหลักการใช้ที่แบ่งแยกตามฐานันดรศักดิ์ของสามีหรือไม่ โดยเฉพาะความเชื่อที่ว่าคำหนึ่งใช้กับบุคคลทั่วไป ส่วนอีกคำใช้กับบุคคลสำคัญ ซึ่งราชบัณฑิตยสถานได้ออกมาให้ความรู้เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในเรื่องนี้

ความเหมือนที่แยกกันไม่ออกของ ภรรยา และ ภริยา

ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ทั้งคำว่า “ภรรยา” และ “ภริยา” มีสถานะเป็นคำนามและมีความหมายเดียวกันทุกประการ นั่นคือหมายถึง “เมีย” หรือหญิงที่เป็นคู่ครองของชาย คู่กับสามี ดังนั้นในเชิงความหมายจึงไม่มีความแตกต่างกันในด้านระดับชั้นหรือความสำคัญของบุคคล

จุดต่างที่แท้จริงคือ “ที่มาของภาษา” ไม่ใช่ “ระดับบุคคล”

ความแตกต่างเพียงอย่างเดียวของสองคำนี้คือรากศัพท์ โดยคำว่า ภรรยา แผลงมาจากภาษาสันสกฤต ส่วนคำว่า ภริยา มาจากภาษาบาลีโดยตรง การที่คนส่วนใหญ่มักเข้าใจว่า “ภริยา” ต้องใช้กับภรรยาของบุคคลระดับสูงหรือบุคคลสำคัญนั้น จึงเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนไปจากหลักภาษาเดิม

สรุปหลักการใช้ให้ถูกต้องตามหลักวิชาการ

ไม่ว่าจะเป็นคำว่า ภรรยา หรือ ภริยา ก็ล้วนหมายถึงเมียหรือหญิงคู่ครองของชายทั้งสิ้น ไม่มีการแยกแยะว่าคำใดต้องเป็นเมียของบุคคลทั่วไป หรือคำใดเป็นเมียของบุคคลระดับสูง ดังนั้นเราจึงสามารถเลือกใช้ได้ทั้งสองคำตามความเหมาะสมของบริบทการเขียน โดยไม่ต้องกังวลเรื่องการแบ่งระดับชั้นของคู่สมรส

1. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา