หญิงวัย 65 ปั่นน้ำผักดื่มทุกวัน แค่ 10 วัน “ไตวาย” หมอเตือน ผักชนิดนี้ต้องระวัง!
หญิงวัย 65 ปั่นน้ำผักดื่มทุกวัน แค่ 10 วัน “ไตวาย” หมอเตือน ผักชนิดนี้ต้องระวัง!


หญิงวัย 65 ดื่มน้ำผักล้างพิษ 10 วัน ไตเสียหายรุนแรง เปิดข้อควรรู้เรื่องออกซาเลต

เครื่องดื่มสีเขียวที่ตั้งใจดื่มเพื่อสุขภาพ อาจไม่เหมาะกับทุกคน รายงานผู้ป่วยหญิงวัย 65 ปี ซึ่งดื่มน้ำผักผลไม้สูตร “ล้างพิษ” ติดต่อกัน 10 วัน พบว่าเธอเกิดภาวะไตบาดเจ็บเฉียบพลันจากผลึกออกซาเลต ก่อนลุกลามเป็นไตวายระยะสุดท้ายและต้องได้รับการฟอกไต เรื่องนี้สะท้อนความเสี่ยงของการบริโภคอาหารออกซาเลตสูงในปริมาณมาก โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงอยู่เดิม

อย่างไรก็ตาม กรณีนี้ไม่ได้หมายความว่าการดื่มสมูทตี้ผักหรือกินผักใบเขียวตามปกติจะทำให้ไตวาย เพราะผู้ป่วยมีประวัติสุขภาพที่อาจเพิ่มการดูดซึมออกซาเลตร่วมด้วย สิ่งที่ควรใส่ใจจึงเป็นทั้งชนิดอาหาร ปริมาณ วิธีเตรียม และสุขภาพของผู้บริโภค

รายงานผู้ป่วยพบผลึกแคลเซียมออกซาเลตจำนวนมากในเนื้อไต

กรณีดังกล่าวปรากฏในรายงานผู้ป่วยเรื่อง “Green Smoothie Cleanse” Causing Acute Oxalate Nephropathy ตีพิมพ์ในวารสาร American Journal of Kidney Diseases ฉบับเดือนกุมภาพันธ์ 2561 โดยกล่าวถึงหญิงวัย 65 ปีที่บริโภคเครื่องดื่มล้างพิษจากผักใบเขียวและผลไม้ที่มีออกซาเลตสูง ซึ่งมีสปิแนชเป็นส่วนประกอบ

ผลตรวจชิ้นเนื้อไตพบผลึกแคลเซียมออกซาเลตจำนวนมาก ทั้งในเซลล์เยื่อบุและภายในท่อหน่วยไต สอดคล้องกับภาวะไตเสียหายจากออกซาเลต หรือ Oxalate nephropathy โดยผู้ป่วยมีการทำงานของไตปกติก่อนเริ่มสูตรล้างพิษ แต่ภายหลังเกิดไตบาดเจ็บเฉียบพลันและดำเนินไปสู่ไตวายระยะสุดท้าย

คำว่า “ท่อหน่วยไต” ในที่นี้หมายถึงโครงสร้างขนาดเล็กภายในเนื้อไตที่เกี่ยวข้องกับการสร้างปัสสาวะ ไม่ใช่ท่อไตที่เชื่อมจากไตลงสู่กระเพาะปัสสาวะ การสะสมของผลึกจึงเป็นความเสียหายในเนื้อไต ไม่ใช่เพียงการพบนิ่วอุดตันทางเดินปัสสาวะทั่วไป

ปัจจัยสำคัญที่ต้องรู้ ผู้ป่วยเคยผ่าตัดบายพาสกระเพาะอาหาร

รายละเอียดสำคัญในรายงานคือ ผู้ป่วยเคยผ่าตัดบายพาสกระเพาะอาหาร และเพิ่งได้รับยาปฏิชีวนะเป็นเวลานาน ซึ่งผู้เขียนรายงานระบุว่าเป็นปัจจัยเสี่ยงร่วมที่อาจเอื้อต่อการเกิดภาวะนี้ จึงไม่ควรสรุปว่าความเสียหายทั้งหมดเกิดจากผักเพียงชนิดเดียว หรือเกิดขึ้นได้เหมือนกันในทุกคน

รายงานผู้ป่วยหนึ่งรายช่วยเตือนถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้น แต่ใช้บอกไม่ได้ว่าผู้ดื่มน้ำผักทั่วไปมีโอกาสไตวายมากเพียงใด ขณะเดียวกัน การต้องฟอกไตระยะยาวในผู้ป่วยรายนี้ก็ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่เกิดไตบาดเจ็บจากออกซาเลตทุกรายจะมีผลการรักษาเหมือนกัน

ออกซาเลตคืออะไร เกี่ยวข้องกับนิ่วและไตเสียหายอย่างไร?

ออกซาเลตเป็นสารที่พบตามธรรมชาติในอาหารหลายชนิด ส่วนหนึ่งถูกดูดซึมจากทางเดินอาหารและขับออกทางปัสสาวะ เมื่อออกซาเลตจับกับแคลเซียม อาจเกิดผลึกแคลเซียมออกซาเลต ซึ่งเป็นองค์ประกอบของนิ่วในไตชนิดที่พบบ่อย

ในภาวะที่ร่างกายได้รับหรือดูดซึมออกซาเลตมากเกินไป โดยเฉพาะเมื่อมีปัจจัยเสี่ยงร่วม ผลึกอาจสะสมในท่อหน่วยไตและทำให้เกิดการบาดเจ็บของเนื้อไตได้ อย่างไรก็ตาม นิ่วในไตกับภาวะไตเสียหายจากผลึกออกซาเลตไม่ใช่ภาวะเดียวกัน และความรุนแรงต้องประเมินเป็นรายบุคคล

ผัก 4 กลุ่มที่ควรใส่ใจปริมาณออกซาเลต

อาหารต่อไปนี้เป็นกลุ่มที่ควรพิจารณาปริมาณเมื่อมีความเสี่ยงเรื่องออกซาเลต โดยเฉพาะผู้ที่เคยเป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลต ทั้งนี้ ปริมาณสารในอาหารอาจแตกต่างตามสายพันธุ์ ส่วนที่รับประทาน ขนาดบริโภค และวิธีปรุง จึงไม่ได้หมายความว่าผักทุกชนิดในรายการมีความเสี่ยงเท่ากัน

1. สปิแนช หรือปวยเล้ง

สปิแนชเป็นผักที่มีออกซาเลตสูง และเป็นหนึ่งในอาหารที่มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่าผู้มีนิ่วแคลเซียมออกซาเลตอาจต้องจำกัดตามคำแนะนำเฉพาะ การนำผักจำนวนมากมารวมในเครื่องดื่มแก้วเดียวเป็นประจำอาจทำให้ได้รับออกซาเลตมากกว่าการกินเป็นส่วนหนึ่งของมื้ออาหาร

ควรสังเกตชื่อผักให้ชัดเจน เพราะ สปิแนชที่มักเรียกว่า “ผักโขม” ในเมนูอาหารตะวันตก เป็นคนละกลุ่มกับผักโขมสกุล Amaranthus ที่กล่าวถึงด้านล่าง ไม่ควรใช้ชื่อเรียกรวมจนเข้าใจว่าเป็นผักชนิดเดียวกัน

2. บีทรูท

บีทรูทมีออกซาเลตตามธรรมชาติ ผู้ที่เคยเป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลตควรระวังการกินหรือดื่มในปริมาณมากต่อเนื่อง และพิจารณาร่วมกับอาหารชนิดอื่นตลอดทั้งวัน แทนการมองว่าเป็นอาหารสุขภาพจึงเพิ่มปริมาณได้โดยไม่จำกัด

3. กระเจี๊ยบเขียว

กระเจี๊ยบเขียวเป็นอีกชนิดที่พบในรายการอาหารออกซาเลตสูงบางแหล่ง แต่ปริมาณที่ได้รับจริงขึ้นอยู่กับขนาดบริโภคและวิธีเตรียม ผู้ที่ต้องจำกัดออกซาเลตควรขอคำแนะนำเรื่องปริมาณจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร ไม่จำเป็นต้องงดตามกันทุกคน

4. ผักโขมสกุล Amaranthus

ผักโขมกลุ่มนี้มีหลายชนิดและหลายสายพันธุ์ บางชนิดมีออกซาเลตสูง จึงควรดูชนิดผักและวิธีปรุงประกอบกัน โดยเฉพาะการนำมาปั่นหรือคั้นดิบในปริมาณมากเป็นกิจวัตร

3 วิธีรับประทานผักให้เหมาะสม ลดความเสี่ยงจากออกซาเลต

1. ต้มหรือลวกแล้วทิ้งน้ำ ช่วยลดออกซาเลตบางส่วน

ออกซาเลตส่วนที่ละลายน้ำได้สามารถออกมาอยู่ในน้ำต้ม การต้มแล้วทิ้งน้ำจึงช่วยลดปริมาณที่เหลือในผักได้ งานวิจัยเปรียบเทียบวิธีปรุงผักพบว่าการต้มลดออกซาเลตที่ละลายน้ำได้ แต่ผลแตกต่างกันตามชนิดผักและเงื่อนไขการปรุง

การลวกสั้น ๆ ไม่ได้เท่ากับการต้มตามเงื่อนไขในงานวิจัย และไม่ได้กำจัดออกซาเลตทั้งหมด ส่วนการปั่นเพียงอย่างเดียวไม่ได้เป็นวิธีนำออกซาเลตออกจากอาหาร จึงยังต้องดูปริมาณผักที่ใช้ด้วย

2. รับแคลเซียมจากอาหารให้เหมาะสม ไม่งดเองเพราะกลัวนิ่ว

แคลเซียมจากอาหารสามารถจับกับออกซาเลตในลำไส้ ช่วยลดปริมาณออกซาเลตที่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย ผู้ที่มีนิ่วแคลเซียมออกซาเลตจึงไม่ควรงดอาหารที่มีแคลเซียมทั้งหมดโดยพลการ

อาจจัดอาหารที่มีแคลเซียม เช่น นม โยเกิร์ต หรือเต้าหู้ที่ใช้แคลเซียมในการผลิต ร่วมในมื้ออาหารตามความเหมาะสม ทั้งนี้ ปริมาณแคลเซียมในเต้าหู้แต่ละชนิดไม่เท่ากัน ส่วนผู้ป่วยโรคไตหรือผู้ที่คิดจะใช้แคลเซียมเสริม ควรให้แพทย์ประเมินก่อน

3. ดื่มน้ำตามความต้องการและข้อจำกัดของสุขภาพ

การได้รับน้ำเพียงพอช่วยให้ปัสสาวะไม่เข้มข้นและลดโอกาสตกผลึกของสารบางชนิด แต่ไม่ควรกำหนดปริมาณน้ำจากสูตรเดียวให้ทุกคน เพราะความต้องการแตกต่างตามอากาศ กิจกรรม และโรคประจำตัว

ผู้ที่มีไตวาย หัวใจล้มเหลว หรือได้รับคำสั่งจำกัดของเหลว ต้องปฏิบัติตามแผนของทีมรักษา ไม่ควรฝืนดื่มน้ำมากเพื่อหวังล้างไตหรือล้างพิษ

ใครควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มสูตรน้ำผักเข้มข้น?

  • ผู้ที่เคยเป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลต หรือพบออกซาเลตในปัสสาวะสูง
  • ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง หรือเคยมีภาวะไตบาดเจ็บ
  • ผู้ที่เคยผ่าตัดบายพาสกระเพาะอาหาร หรือมีปัญหาการดูดซึมในลำไส้
  • ผู้ที่ได้รับคำแนะนำให้จำกัดน้ำ แคลเซียม หรือสารอาหารบางชนิด

ประวัติการใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกข้อมูลที่ควรแจ้งแพทย์เมื่อประเมินความเสี่ยง แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ใช้ยากลุ่มนี้ต้องงดผัก และไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งด้วยตัวเอง

สรุป กินผักได้ แต่ไม่ควรใช้สูตรล้างพิษแบบสุดโต่ง

กรณีหญิงวัย 65 ปีรายนี้เตือนว่า น้ำผักล้างพิษที่มีออกซาเลตสูงอาจเป็นอันตรายต่อไตในผู้มีปัจจัยเสี่ยง โดยเฉพาะเมื่อบริโภคปริมาณมากและต่อเนื่อง แต่ไม่ได้เป็นเหตุผลให้ทุกคนเลิกกินผักหรือกลัวสมูทตี้ทุกชนิด

ทางเลือกที่เหมาะสมกว่าคือกินผักหลากหลายชนิดในปริมาณพอดี สลับวิธีปรุง และไม่ใช้เครื่องดื่มเข้มข้นแทนอาหารอย่างสุดโต่ง ผู้ที่มีโรคไตหรือประวัตินิ่วควรปรับอาหารตามผลตรวจและคำแนะนำเฉพาะ เพื่อดูแลการทำงานของไตในระยะยาว



Source link

Leave a Reply