ปริศนาไขกระจ่าง ทำไมฝนชอบตกตอนเลิกงาน ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ

          ไขปริศนา ทำไมกำลังจะเลิกทำงานแล้วฝนชอบตก เป็นเรื่องบังเอิญเกินไปไหม ปรากฏการณ์นี้มีคำตอบ ผลจากโดมความร้อนในเมืองใหญ่ จะเลิกงานทีไร ฝนตกทุกที !

          ใกล้เลิกงานช่วงหน้าฝนทีไร หลายคนเป็นต้องกุมขมับทุกที เพราะช่วงก่อนเลิกงานเมฆก็ตั้งเค้าดำทะมึนมาแล้ว พอจะก้าวขาออกจากที่ทำงานปุ๊บ ฝนก็เทกระหน่ำลงมาทันที เล่นเอากลับบ้านลำบาก แถมรถติด น้ำท่วม น้ำขังรอการระบาย เสียเวลาและเสียสุขภาพไปไม่น้อย

          เคยสงสัยกันไหมว่า ทำไมช่วงเวลาก่อนกลับบ้านฟ้าถึงได้ตั้งเค้ามืดครึ้มตลอด เหมือนฟ้าดินตั้งใจจะแกล้งกัน แต่เรื่องที่เกิดขึ้นนั้นไม่ใช่ความบังเอิญ เพราะปรากฏการณ์นี้สามารถอธิบายด้วยข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ได้ โดยเฟซบุ๊กแฟนเพจ วารีวิทยา – Waree Witthaya ซึ่งเป็นเพจของทีมงานศึกษาเรื่องทรัพยากรน้ำ ในสังกัดสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับปรากฏการณ์ดังกล่าวว่า “ฝนราชการ”

ฝนราชการ เกิดขึ้นได้อย่างไร ?

         
การที่ชุมชนเมืองประกอบด้วยอาคารบ้านเรือนและตึกสูง
ทำให้มีวัสดุที่คอยดูดซับความร้อนโดยตรงจากแสงอาทิตย์มากมาย
รวมไปถึงความร้อนที่เกิดขึ้นจากการเผาผลาญพลังงานเชื้อเพลิงหรือไอร้อนที่มาจากรถยนต์
อีกทั้งบริเวณที่มีประชากรหนาแน่น
ก็จะเกิดความร้อนที่ปล่อยออกจากเครื่องปรับอากาศของอาคาร
รวมไปถึงแหล่งก่อความร้อนอื่น ๆ ในเมือง เช่น
ความร้อนจากภายในโรงงานอุตสาหกรรม,
ฝุ่นที่แขวนลอยและมลภาวะที่อยู่ในอากาศในรูปแบบต่าง ๆ
ก็เป็นตัวดูดซับความร้อนไว้มากขึ้น

         
เมื่อต้นไม้ที่เคยทำหน้าที่ดูดซับรังสีของดวงอาทิตย์แล้วเปลี่ยนไปเป็นพลังงานในกระบวนการสังเคราะห์แสงมีจำนวนน้อยลง
จึงทำให้พลังงานส่องลงมาถึงตัวอาคารโดยตรง
ความร้อนในเมืองจึงถูกดูดซับไว้และเป็นสาเหตุให้อุณหภูมิสูงขึ้นจนเกิดเป็นปรากฏการณ์เกาะความร้อน
(Urban heat Island) ปกคลุมไปทั่วตัวเมือง หรือบางคนให้นิยามเป็น
“โดมความร้อน” เป็นการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิที่เกิดจากมนุษย์
คือการที่อากาศใกล้พื้นดินในเขตชุมชนเมือง
ที่มีตึกรามบ้านช่องอยู่เป็นจำนวนมาก
มีอุณหภูมิสูงกว่าบริเวณที่เป็นป่าไม้ที่อยู่ถัดออกไปรอบ ๆ

         
ผลกระทบจากปรากฏการณ์เกาะความร้อนที่เห็นได้ชัดเจนก็คือ “ฝนราชการ”
เป็นฝนที่มักตกในช่วงเวลาเลิกงาน
เหตุเพราะการที่เมืองสะสมความร้อนไว้ตลอดวัน
ทำให้ความร้อนเหล่านี้ดึงความชื้นขึ้นไปสะสมบนท้องฟ้าจำนวนมาก
จนกลายเป็นกลุ่มเมฆและตกลงมาเป็นฝนในช่วงเย็นถึงค่ำ
ซึ่งเป็นเวลาเลิกงานราชการ จึงมักเรียกกันติดปากว่า ฝนราชการ

แนวทางในการแก้ไข ปรากฏการณ์เกาะความร้อน (Urban heat Island)

         
ควรเพิ่มพื้นที่สีเขียวในเขตเมือง ไม่ว่าจะเป็นการปลูกต้นไม้ในเขตเมือง
หรือบริเวณดาดฟ้าของตึก เพราะเมืองที่เต็มไปด้วยต้นไม้
จะช่วยกักเก็บน้ำและการระเหยของความชื้นจะช่วยพาความร้อนออกไปจากตัวเมืองได้อย่างรวดเร็ว

ขอบคุณข้อมูลจาก แนวหน้า, เฟซบุ๊ก ศูนย์ศึกษาเรียนรู้ระบบนิเวศป่าชายเลนสิรินาถราชินี