เปิด 7 ข้อต้องระวัง มะเร็งลำไส้ ในคนหนุ่มสาว บทเรียนจากการจากไปของคุณหมอวัย 30 ปี

1. มะเร็งลำไส้ ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป

          เมื่อก่อนเรามักจะคิดว่า มะเร็งลำไส้ = โรคของผู้สูงอายุ แต่ข้อมูลล่าสุดกลับบอกว่าไม่ใช่อีกแล้วครับ งานวิจัยจาก American Cancer Society ปี 2023 พบว่า ผู้ป่วยมะเร็งลำไส้อายุต่ำกว่า 50 ปี เพิ่มขึ้นเกือบสองเท่าในรอบ 30 ปีที่ผ่านมา จนถึงขั้นต้องมีคำว่า Early-Onset Colorectal Cancer ขึ้นมาโดยเฉพาะ ที่น่าคิดคือ ในกลุ่มอายุน้อย โอกาสถูกวินิจฉัยช้าและเสียชีวิตกลับสูงกว่ากลุ่มผู้สูงอายุด้วยซ้ำ เพราะคนไม่คิดว่าตัวเองจะเป็นโรคนี้ เรื่องราวของคุณหมอวัย 30 ปีที่จากไป จึงเป็นเครื่องเตือนใจว่า โรคนี้ไม่ได้เลือกอายุ แม้เราจะยังหนุ่มสาวก็ไม่ควรละเลยการดูแลสุขภาพหรือตรวจร่างกาย

2. อาการเล็กน้อยที่ไม่ควรมองข้าม

          วิถีชีวิตยุคใหม่คือปัจจัยเสี่ยงสำคัญของมะเร็งลำไส้ งานวิจัยจาก WHO ระบุว่า การกินเนื้อแปรรูป (ไส้กรอก แฮม เบคอน) เพียง 50 กรัมต่อวัน หรือประมาณวันละ 1 ห่อ เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ได้ถึง 18% เนื้อแดงมาก ๆ ก็เป็นอีกปัจจัย โดยเฉพาะเนื้อแดงที่ถูกย่างจนไหม้เกรียมที่หลายคนชอบ บวกกับการนั่งทำงานนาน ๆ ไม่ค่อยออกกำลังกาย ทำให้การเคลื่อนไหวของลำไส้น้อยลง เสี่ยงเกิดการอักเสบเรื้อรัง เมื่อรวมกับการดื่มน้ำหวานและกินอาหารฟาสต์ฟู้ด ก็คือเชื้อไฟชั้นดี อีกทั้งคนรุ่นใหม่จำนวนไม่น้อยยังมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็ง ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไปถึง 2-3 เท่า

          พูดง่าย ๆ ว่า ถ้าอยากลดความเสี่ยง คำตอบคือ เลี่ยง อาหารแปรรูป (processed food) กินผัก-ผลไม้มากขึ้น และขยับร่างกายให้เยอะกว่าที่คิดว่า พอแล้ว

          เจอเร็ว = รักษาได้ เจอช้า = โอกาสหายลดลง ฟังเหมือนคำโฆษณา แต่เป็นความจริงทางการแพทย์ครับ สถิติชี้ว่า มะเร็งลำไส้ระยะที่ 1 มีโอกาสรอดชีวิต 5 ปี มากกว่า 90% แต่ถ้าเจอตอนลุกลามไปตับหรือปอดแล้ว ตัวเลขจะเหลือเพียง 14% เท่านั้น เรื่องคุณหมอวัย 30 ปีที่ถูกตรวจพบก้อนในตับตั้งแต่แรก คือภาพสะท้อนว่าโรคนี้อาจวิ่งเร็วกว่าที่เราคิด เราจึงควรใส่ใจอาการผิดปกติ และอย่ากลัวการตรวจลำไส้ เพราะการส่องกล้องไม่ได้น่ากลัวเหมือนในอดีต แต่คือ “ประกันชีวิต” ที่อาจช่วยเราได้จริง ๆ

          ไกด์ไลน์ล่าสุดของ American Cancer Society แนะนำให้คนทั่วไปเริ่มตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ตั้งแต่อายุ 45 ปี (จากเดิม 50 ปี) เพราะอุบัติการณ์ในคนอายุน้อยพุ่งสูงขึ้น ส่วนคนที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็ง ควรเริ่มตรวจเร็วกว่านั้น คืออายุน้อยกว่าญาติที่เป็นโรค 10 ปี

          วิธีคัดกรองมีตั้งแต่ง่าย ๆ อย่างตรวจอุจจาระหาเลือดแฝง (FIT test) ปีละครั้ง ไปจนถึงการส่องกล้อง colonoscopy ทุก 5-10 ปี ซึ่งแม่นยำและสามารถตัดติ่งเนื้อก่อนกลายเป็นมะเร็งได้ด้วย

          เรื่องราวการจากไปของคุณหมอวัยเพียง 30 ปี เป็นสิ่งที่สะเทือนใจ เพราะท่านคือคนที่ช่วยชีวิตผู้อื่น แต่กลับต้องจากไปด้วยโรคร้าย เรื่องนี้ไม่ได้ถูกเล่าขึ้นมาเพื่อสร้างความกลัว แต่เพื่อย้ำว่า สุขภาพคือสิ่งที่เราต้องดูแลตั้งแต่วันนี้ ไม่ใช่รอให้เจ็บป่วยก่อน หากเราหมั่นตรวจร่างกาย ไม่มองข้ามสัญญาณเตือน และใช้ชีวิตที่เอื้อต่อสุขภาพดี เราจะไม่เพียงปกป้องตัวเอง แต่ยังมอบความสบายใจให้คนที่เรารัก ไม่ต้องเสียใจในวันที่อาจสายเกินไป