เทศกาลสงกรานต์ไม่ได้มีเพียงแค่ในประเทศไทยเท่านั้น แต่เป็นประเพณีเฉลิมฉลองการขึ้นปีใหม่ตามปฏิทินสุริยคติที่แพร่หลายในหลายประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และบางส่วนของเอเชียใต้ โดยในแต่ละประเทศจะมีชื่อเรียกและเอกลักษณ์ในการจัดงานที่แตกต่างกันออกไป
สำหรับปี พ.ศ. 2569 ประเทศที่จัดเทศกาลในลักษณะเดียวกับสงกรานต์มีดังนี้
iStockphoto
ประเทศลาวมีประเพณีที่ใกล้เคียงกับไทยมากที่สุด เรียกว่า “บุญปีใหม่” โดยมีการสรงน้ำพระ การแห่นางสังขาร (คล้ายนางสงกรานต์) และการเล่นน้ำกันอย่างสนุกสนาน
ชาวกัมพูชาเรียกเทศกาลนี้ว่า “โจล ชนัม ทเมย” (Choul Chnam Thmey) ซึ่งหมายถึงการเข้าสู่ปีใหม่ มีการก่อเจดีย์ทรายและเล่นเกมพื้นเมือง
iStockphoto
ชาวเมียนมาเรียกเทศกาลน้ำว่า “ทิงจัน” (Thingyan) เป็นเทศกาลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในรอบปี มีการจัดซุ้มไม้ไผ่ริมถนนเพื่อฉีดน้ำใส่ผู้คนที่ผ่านไปมา
ชาวไทลื้อในเขตปกครองตนเองสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน จัดเทศกาลที่เรียกว่า “เทศกาลพ่นน้ำ” หรือ “โปลิ่งเจี๋ย” ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับสงกรานต์ของไทยอย่างมาก
แม้คนเวียดนามส่วนใหญ่จะฉลองปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติ (ตรุษเวียดนาม) แต่ชาวเวียดนามเชื้อสายเขมรทางตอนใต้จะจัดงาน “โชล ชนัม ทเมย” เช่นเดียวกับในกัมพูชา
ในอินเดียบรรพบุรุษของสงกรานต์เรียกว่า “สงกรานติ” (Sankranti) ส่วนในศรีลังกาเรียกว่า “อลุธ อะวุรุดุ” (Aluth Avurudu) แม้จะไม่ได้เน้นการเล่นน้ำเป็นหลัก แต่หัวใจสำคัญคือการสิ้นสุดฤดูเก็บเกี่ยวและการเปลี่ยนผ่านของดวงอาทิตย์
จะเห็นได้ว่าวัฒนธรรม “สงกรานต์” เป็นรากเหง้าทางวัฒนธรรมร่วมกันของภูมิภาคที่สะท้อนถึงวิถีชีวิต ความผูกพันกับสายน้ำ และการเริ่มต้นใหม่ที่เป็นสิริมงคลในช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ย้ายเข้าสู่ราศีเมษ