หลายคนมักเชื่อว่าการไม่กินมื้อเช้าเป็นพฤติกรรมที่ทำลายสุขภาพมากที่สุด แต่ผลการศึกษาขนาดใหญ่ระยะยาวถึง 16 ปีได้พลิกความเชื่อดังกล่าว โดย พญ.สวี่ ซูหัว แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ครอบครัว จากไต้หวัน ได้ออกมาแบ่งปันข้อมูลสำคัญว่า ปัจจัยที่ส่งผลเสียต่อตับอย่างแท้จริงไม่ใช่การงดมื้อใดมื้อหนึ่ง แต่คือ “ช่วงเวลาที่กิน” โดยเฉพาะการกินมื้อดึกที่เพิ่มความเสี่ยงทั้งโรคไขมันพอกตับและตับแข็งอย่างมีนัยสำคัญ
พญ.สวี่ ซูหัว เปิดเผยข้อมูลจากงานวิจัยเชิงไปข้างหน้าขนาดใหญ่ที่ตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติ Clinical Gastroenterology and Hepatology ในปี 2026 ซึ่งติดตามกลุ่มตัวอย่างเกือบ 200,000 คนเป็นเวลานานถึง 16 ปี พบว่าผู้ที่มีนิสัยชอบกินมื้อดึกมีความเสี่ยงเกิดโรคไขมันพอกตับเพิ่มขึ้นถึง 36% และมีความเสี่ยงเกิดโรคตับแข็งเพิ่มขึ้น 28%
จุดที่น่าสนใจที่สุดของงานวิจัยนี้คือ ทีมนักวิจัยได้ทำการตัดตัวแปรอื่นๆ ออกทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นอายุ ดัชนีมวลกาย (BMI) โรคเบาหวาน ไขมันในเลือดผิดปกติ การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ ปริมาณการออกกำลังกาย รวมถึงปริมาณแคลอรีรวมต่อวันและคุณภาพอาหารโดยรวม แต่ความเสี่ยงจากการกินมื้อดึกก็ยังคงอยู่ ซึ่งหมายความว่าต่อให้รับประทานอาหารในปริมาณแคลอรีที่เท่ากันและมีน้ำหนักตัวเท่ากัน การกินในช่วงกลางดึกก็สร้างภาระให้ตับมากกว่าการกินในเวลากลางวันอยู่ดี
สำหรับประเด็นเรื่องการไม่กินมื้อเช้า คุณหมออธิบายว่าในช่วงเริ่มต้นของการวิเคราะห์เมื่อปรับแก้ข้อมูลเฉพาะเรื่องอายุ การงดมื้อเช้าดูเหมือนจะทำให้ความเสี่ยงโรคตับแข็งสูงขึ้น แต่เมื่อนำปัจจัยด้านคุณภาพอาหาร ปริมาณแคลอรี และพฤติกรรมการใช้ชีวิตมาคำนวณร่วมด้วยแล้ว กลับพบว่าการไม่กินมื้อเช้าไม่มีความเชื่อมโยงอย่างมีนัยสำคัญกับโรคไขมันพอกตับหรือโรคตับแข็งแต่อย่างใด
ตับมีนาฬิกาชีวภาพเป็นของตัวเอง โดยช่วงกลางวันจะเป็นเวลาหลักในการจัดการพลังงาน ส่วนในเวลากลางคืนตับควรจะได้เข้าสู่โหมดพักผ่อน ซ่อมแซม และทำความสะอาดตัวเอง การรับประทานอาหารในช่วงดึกซึ่งเป็นเวลาที่ความไวต่ออินซูลินลดลงและประสิทธิภาพการเผาผลาญพลังงานแย่กว่าตอนกลางวัน จึงเปรียบเสมือนการปลุกตับที่กำลังพักผ่อนให้ลุกขึ้นมาทำงานล่วงเวลาในโหมด “สร้างไขมันใหม่” จนเกิดการสะสมในเซลล์ตับทีละน้อย
นอกจากนี้ งานวิจัยยังพบกลุ่มที่ได้รับผลกระทบหนักกว่าปกติ ได้แก่ ผู้ที่ทำงานเข้ากะกลางคืน ซึ่งเมื่อนำปัจจัยนี้มาวิเคราะห์ร่วมกับการกินมื้อดึก ความเสี่ยงโรคตับแข็งจะพุ่งสูงขึ้นถึง 49% รวมถึงผู้ที่กินอาหารเพียงวันละ 1–2 มื้อ ซึ่งมักปล่อยให้ตัวเองหิวจัดในตอนกลางวันแล้วมากินชดเชยในปริมาณมากช่วงค่ำ ทำให้ตับต้องรับภาระการเผาผลาญที่หนักหน่วงและแปรปรวน
iStockphoto
เพื่อลดภาระการทำงานหนักของระบบย่อยอาหารและปกป้องตับในระยะยาว พญ.สวี่ ซูหัว แนะนำแนวทางปฏิบัติง่ายๆ 3 ข้อ ดังนี้