ชลบุรี เขต 1 สะเทือนถึงระดับชาติ! เมื่อหลักฐานหลุดการควบคุม ความสงสัยของประชาชนจึง “ชอบธรรม”
นายพิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต อดีตคณบดี คณะพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (NIDA) ผู้อำนวยการหลักสูตรดุษฎีบัณฑิตการเมืองและยุทธศาสตร์การพัฒนา ได้โพสต์ถึงการวิพากษ์การนับคะแนนของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และปรากฏการณ์ #นับใหม่ทั่วประเทศ โดยในกรณีชลบุรี เขต 1 เมื่อความคลุมเครือบ่อนทำลายอำนาจประชาชน กรณีการเรียกร้องให้นับคะแนนใหม่ที่ชลบุรี เขต 1 ไม่ใช่ “ดราม่าหลังเลือกตั้ง” หากแต่เป็นสัญญาณเตือนเชิงโครงสร้างต่อความน่าเชื่อถือของกระบวนการเลือกตั้ง และต่อบทบาทของกกต. ในฐานะผู้พิทักษ์เจตจำนงของประชาชน
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ประชาชนสงสัยมากไปแต่อยู่ที่ “รัฐอธิบายน้อยเกินไป” ตลอดไทม์ไลน์ตั้งแต่ 16.00 น. ถึงหลังเที่ยงคืน สิ่งที่ประชาชนเผชิญไม่ใช่คำชี้แจงเชิงหลักฐาน หากเป็นการเลื่อนการตัดสินใจ และการผลักภาระความชอบธรรมไปยังอนาคต (รอ กกต.ชุดใหญ่) ทั้งที่ข้อเท็จจริงเชิงกายภาพ การปิดผนึกหีบ การยุบรวมหีบ และการพบเอกสารสำคัญในกองขยะ เกิดขึ้นต่อหน้าสาธารณะ เมื่ออำนาจรัฐไม่สามารถอธิบาย “ความผิดปกติที่มองเห็นได้” ความสงสัยของประชาชนจึงไม่ใช่อารมณ์ แต่เป็น เหตุผลทางการเมือง ที่ชอบธรรม
คำอธิบายว่า “นับตอนนี้ไม่ได้ ต้องรอคำสั่งส่วนกลาง” อาจถูกต้องในทางขั้นตอน แต่ล้มเหลวในทางการเมืองประชาธิปไตย เพราะขั้นตอนมีไว้รับใช้ความชอบธรรม ไม่ใช่ใช้บังความคลุมเครือ เมื่อความผิดปกติปรากฏต่อสาธารณะ การไม่ใช้ดุลพินิจเชิงรุก คือการปล่อยให้ความไม่ไว้วางใจขยายตัว การเปรียบเทียบกับกรณีปทุมธานี ยิ่งตอกย้ำ ความไม่เสมอภาคในการบังคับใช้ดุลพินิจ
การที่ประชาชนรวมตัว ตรวจสอบ ซักถาม และอ้างอิงข้อกฎหมาย สะท้อนความจริงสำคัญว่า ประชาธิปไตยไทยยังไม่ล่ม เพราะประชาชนยังไม่ยอมปล่อยให้มันถูกทำให้พร่าเลือน การตะโกนโห่ร้องไม่ใช่การปฏิเสธกฎหมาย แต่คือการปฏิเสธการใช้อำนาจโดยไม่อธิบาย
กฎหมายเปิดช่องชัด (มาตรา 124 และระเบียบข้อ 233) ให้สั่งนับใหม่ได้เมื่อมีเหตุอันควรสงสัย กรณีชลบุรี เขต 1 จึงไม่ใช่คำขอเกินเลย แต่เป็นบททดสอบความกล้าหาญของสถาบันอิสระ หากนับใหม่แล้วผลเดิม ความชอบธรรมยิ่งแข็งแรง หากไม่นับใหม่ทั้งที่มีเหตุ ความเชื่อมั่นต่อทั้งระบบจะร้าวลึก
ดังนั้น บทสรุปปรากฏการณ์ #นับใหม่ทั่วประเทศ ไม่ได้สะท้อน “ความวุ่นวายของประชาชน” หากสะท้อนความเปราะบางของสถาบันที่ควรเป็นหลักค้ำประชาธิปไตยในระบอบที่อำนาจเป็นของประชาชน ความโปร่งใสต้องมาก่อนความสะดวก และความชัดเจนต้องมาก่อนการอ้างขั้นตอน
คำถามสุดท้ายจึงไม่ใช่ “จะนับใหม่ได้หรือไม่” แต่คือ “เราจะยอมให้ความคลุมเครือกลายเป็นบรรทัดฐานของการเลือกตั้งไทยหรือไม่”