ในปี 2025 ท่ามกลางกระแสโลกที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี AI และการสื่อสารไร้พรมแดน คำถามสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงอย่างกว้างขวางคือ “ทักษะภาษาอังกฤษของคนไทย” กำลังเดินหน้าไปในทิศทางใด ซึ่งผลลัพธ์ล่าสุดจากดัชนีชี้วัดระดับโลกได้ให้คำตอบที่น่ากังวลว่า สถานการณ์ของไทยกำลังอยู่ในภาวะ “ร่วง” อย่างน่าตกใจเมื่อเทียบกับมาตรฐานโลกและเพื่อนบ้านในอาเซียน
บทความนี้จะพาไปสำรวจข้อมูลเชิงลึก จัดอันดับ และวิเคราะห์สาเหตุ โดยอ้างอิงจากรายงานที่เชื่อถือได้ระดับสากล เพื่อให้เห็นภาพรวมที่ชัดเจนที่สุด
จากการรายงานของ EF Education First ซึ่งได้จัดทำดัชนีความสามารถทางภาษาอังกฤษ หรือ EF EPI (EF English Proficiency Index) ประจำปี 2025 โดยเก็บข้อมูลจากผู้เข้าสอบกว่า 2.2 ล้านคนทั่วโลก ระบุชัดเจนว่า ประเทศไทยถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มระดับความสามารถทางภาษา “ต่ำมาก” (Very Low Proficiency)
ข้อมูลจากรายงานดังกล่าวระบุว่า ประเทศไทยอยู่ใน อันดับที่ 116 จากทั้งหมด 123 ประเทศทั่วโลก โดยมีคะแนนรวมเฉลี่ยอยู่ที่ 402 คะแนน ซึ่งถือเป็นสัญญาณอันตราย เพราะคะแนนลดลงถึง 13 คะแนนเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า (ปี 2567 ที่ได้ 415 คะแนน)
เมื่อเปรียบเทียบกับชาติอื่นในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ข้อมูลจาก EF EPI 2025 ชี้ให้เห็นความเหลื่อมล้ำที่ชัดเจน โดยไทยรั้งตำแหน่ง “รองบ๊วย” ของภูมิภาค ชนะเพียงแค่ประเทศกัมพูชาเท่านั้น โดยมีลำดับคะแนนดังนี้:
จะเห็นได้ว่า มาเลเซียและฟิลิปปินส์ยังคงครองความเป็นผู้นำในภูมิภาคด้วยระดับความสามารถขั้น “สูง” ในขณะที่เวียดนามมีการพัฒนาขึ้นมาอยู่ในระดับ “ปานกลาง” ทิ้งห่างประเทศไทยไปไกลถึง 52 อันดับในเวทีโลก
หากวิเคราะห์ลึกลงไปในรายละเอียดของคะแนน จากรายงานของ กรุงเทพธุรกิจ ซึ่งอ้างอิงผลคะแนนแยกทักษะของ EF EPI พบว่าทักษะของคนไทยมีความไม่สมดุลอย่างมาก ดังนี้:
ข้อมูลจาก EF Education First วิเคราะห์ว่า สาเหตุที่ทักษะการพูดและการเขียนของไทยต่ำที่สุด สอดคล้องกับเทรนด์โลกที่ทักษะการพูดมักถูกละเลยในระบบการศึกษาที่เน้นการสอบวัดระดับมากกว่าการใช้งานจริง ในขณะที่ทักษะการอ่านทำได้ดีกว่าเพราะสามารถฝึกฝนได้ด้วยตนเองผ่านสื่อออนไลน์และเครื่องมือแปลภาษา
สิ่งที่น่าสนใจจากรายงานฉบับนี้คือ ความสามารถทางภาษาอังกฤษไม่ได้กระจุกตัวอยู่แค่ในเมืองหลวง โดยข้อมูลจาก Eduzones ระบุสถิติที่น่าสนใจไว้ดังนี้:
ในด้านช่วงอายุ กลุ่มคนที่ทำคะแนนได้ดีที่สุดคือกลุ่ม อายุ 26-30 ปี (คะแนนเฉลี่ย 481) ซึ่งเป็นวัยทำงานที่อาจต้องใช้ภาษาในการประกอบอาชีพ ในขณะที่กลุ่มเยาวชนหรือนักเรียนกลับไม่ได้มีคะแนนสูงที่สุด สะท้อนให้เห็นว่าระบบการศึกษาในโรงเรียนอาจยังไม่ใช่คำตอบทั้งหมดของการเก่งภาษา
จากบทความของ MGR Online และ กรุงเทพธุรกิจ ได้มีการวิเคราะห์ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ทักษะภาษาอังกฤษของไทยยังไม่พัฒนาเท่าที่ควร ดังนี้:
สรุปได้ว่า สถานะ ภาษาอังกฤษคนไทย ในปี 2025 อยู่ในเกณฑ์ “ร่วง” อย่างชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับคู่แข่งสำคัญในอาเซียนอย่างเวียดนามและอินโดนีเซีย การที่ไทยรั้งอันดับ 116 ของโลก สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างที่ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยการพึ่งพาเทคโนโลยีแปลภาษาเพียงอย่างเดียว
ทางออกสำคัญตามข้อเสนอแนะในรายงาน คือการลงทุนฝึกทักษะเชิงปฏิบัติ (พูดและเขียน) และบูรณาการการเรียนรู้ภาษาอังกฤษควบคู่ไปกับการใช้ AI อย่างชาญฉลาด เพื่อไม่ให้คนไทยเสียเปรียบในตลาดแรงงานโลก